شهرستان «شمیرانات» در سال 1336 به عنوان شهرستانی مستقل اعلام گردید ولی در سال 1355 منحل و مجددا به «تهران» ملحق گردید. در 25/7/1366 با مصوبه هیات وزیران بار دیگر «شمیرانات» به عنوان شهرستانی مستقل از «تهران» اعلام گردید. شهرستان «شمیرانات» از یک شهر و دو بخش (2 شهر، 3 دهستان، 114 روستا) تشکیل شده است:
در معنای واژه «شمیران»، دو دیدگاه میان محققین، اعتبار بیشتری دارد. هر دو دیدگاه در معنای بخش دوم کلمه، یعنی «ران» متفقند که به معنای «مکان و جای» می باشد. اما در معنای بخش اول میان ایشان اختلاف نظر وجود دارد:
« سعدآباد » در زمان قاجار، محل سکونت تابستانی شاهان این سلسله بوده. پس از کودتای 1299 با الحاق باغ های مختلف، تبدیل به اقامتگاه تابستانی « رضاخان » گردید.
طبیعت زیبا و خیره کننده و چشم اندازهای دلنشین این منطقه وجود چشمه ها، رودها، آبشارها، سدهای «لتیان » و «لار» و کوهستان های مرتفع پوشیده از برف، بستری مناسب را برای تبدیل این منطقه به گردشگاهی با ظرفیتهای منطقه ای و بلکه بین المللی فراهم نموده است.
شهرستان «شمیرانات» سرزمینی است که در یک ناحیه به نسبت همگن جغرافیایی قرار گرفته است، 94 درصد آن کوهستان است و تحت تاثیر سیستم کوهزایی «البرز» طی دوره های مختلف زمین شناسی تشکیل گردیده است.
شهرستان «شمیرانات» از شمال با شهرستانهای «نور» و «آمل» ( استان «مازندران» )، در شرق با شهرستان «دماوند»، در جنوب با «تهران» و در غرب با بخش «کن» و شهرستان «کرج» هم مرز می باشد.
در تاریخ پیش از اسلام، نام این سرزمین کوهستانی در «تورات» با عنوان « کوهستانری » برده شده است. ظاهراً تا پیش از اسلام این منطقه « کوهسران » نامیده میشده. بعد از گسترش اسلام، این واژه مانند بسیاری از دیگر از واژه های زبان فارسی، معرب گردیده و به « قصران» تبدیل شده است
ساختار پهناور کوهستانی این شهرستان که 94 درصد وسعت آن را در بر گرفته است، وجود کوهستانهای مرتفع، دره های صعب العبور و سرمای زیاد نواحی مرتفع آن، در طول تاریخ «شمیرانات» را تبدیل به مأوا و پناهگاهی برای مخالفان حکومت مرکزی «ایران» تبدیل نموده بود.
امام جمعه شهرستان شمیرانات ولادت حضرت فاطمه زهرا(س) را تبریک گفت و در خطبه اول در ادامه مباحث گرایشهای جامعه مدنی اسلامی، موضوع تولیدگرایی را با عنوان «تولیدگرایی مهمترین راهبرد شکوفایی اقتصاد ملی» آغاز نموده اظهار داشت:
